Dans! – La La La Human Steps

Boijmans_231012-3858
Bruce Nauman – Double Cage Steel Piece, 1974 (foto, museum boijmans van beuningen)

‘Met kunst verzet de mens zich tegen zijn lot’ (André Malraux)

In de inleiding van de kleine catalogus die hoort bij de tentoonstelling La La La Human Steps in Museum Boijmans van Beuningen wordt de Franse schrijver van onder andere La condition humaine en Minister van Cultuur, André Malraux, aangehaald. Het is onmogelijk om passie en verstand op één lijn te krijgen, maar in die eenzaamheid zijn we met elkaar verbonden en die verbondenheid is het grootst wanneer we dansen. Dus dans!

Opgesloten en kwetsbaar

De Double Cage van Bruce Nauman is er ook zo een. Een kunstwerk waarvan ik denk ‘Dit is het’. Een kooi in een kooi en de buitenste kooi heeft een deur en daarmee heb je toegang tot de smalle ruimte tussen de twee kooien. Het is een buitengewoon nare claustrofobische ervaring. Glimmend in het duister staat hij daar. Wie durft, maar de meeste museumbezoekers beginnen er niet aan. Te intens. Nauman raakt iets dat een heleboel mensen kennen. Opgesloten en kwetsbaar en niet in staat die andere ruimte binnen te komen.  Veel van dit soort diep gevoelde emoties zijn terug te vinden in La La La Human Steps.

Museum Boijmans van Beuningen is de kelders in gedoken en uit de opslag hebben Sjarel Ex en Els Hoek een geweldige tentoonstelling samengesteld. Rondom een dansvloer zijn een aantal zalen ingericht met kunst, nieuwe kunst, schilderkunst, video, alles door elkaar. Maar oud en nieuw, esthetische en ruw, het is allemaal met elkaar verbonden in een orgie van creativiteit. Hier wordt La condition humaine  (Het menselijk tekort) in de volle omvang uitgemeten. Veel kunst ken ik – Nauman, Eisinga, Bas Jan Ader, Pipelotti Rist, Cindy Sherman – maar niet in deze combinaties. En het werkt, het schuurt, het swingt. Ik raak niet uitgekeken. In alle hoeken en gaten valt iets te ontdekken. Whaaah wat is dit geweldig!

Quoth the Raven ‘Nevermore.’

In het midden van de 1500 m² van  de Bodonzalen is een dansvloer gemaakt en met een hoofdtelefoon op staan twee jongens te swingen op de rap van Gery Mendes. Hij rapt The Raven het gedicht van Edgar Allen Poe. Op de twee grote schermen zie ik zijn performance, met de gekooide rapper en het museumpubliek daar wat stijfjes en onwennig omheen. “Quoth the Raven ‘Nevermore.'” hoor ik over mijn hoofdtelefoon. Alles valt hier op zijn plek . Op een aantal data vinden hier dansvoorstellingen plaats, maar nu kunnen de ‘eenzamen’ hun verbondenheid tonen in de dans. Let’s hit the dancefloor, baby! Het is een prachtige tentoonstelling.

La La La Human Steps t/m 17 mei in Museum Boijmans van Beuningen

Zaterdag 4 april: Een choreografie van Édouard Lock met de dansers Gesina Moog, Jac Carlsson en Lucie Fenwick door Gesina Moog & Jac Carlsson.

Zondag 17 mei: performance van Sterre van Rossem, Peter Leung, Matthew Pawlicki

boij1

Volkskrant Beeldende Kunst Prijs

vk2
Levi van Veluw – Grid, 2013

Alsof Levi van Veluw een kist met knikkers door de lucht heeft gegooid en een camera een snapshot maakte van de binnenkant. Spectaculair is dit. Scheef hangt de doos in de lucht en in schemerig licht hangen de stalen knikkers tegen de zijkanten van hun vakjes. De zwaartekracht trekt aan ze, de middelpuntvliedende krachten duwt ze. Een aantal knikkers hangt vrij in de ruimte, zwevend zo lang het kan. Prachtig beeld van tijd en ruimte.

duistere wereld van precieze, wiskundige figuren

Levi van Veluw is een van de vijf kanshebbers op de Volkskrant Beeldende Kunstprijs 2015. Het Stedelijk Museum in Schiedam geeft zoals elk jaar weer ruimte aan de kandidaten om hun kunnen te etaleren. In het werk van Van Veluw zie ik vaak meetkundige figuren die onderhevig zijn aan de krachten van geweld en chaos. Natuurkrachten worden een handje geholpen en de duistere wereld van deze precieze, wiskundige figuren wordt flink door elkaar geschud.

vk3Wanneer je de zaal met het werk van Koen Taselaar binnenstapt heb je al het beeld van een een enorm logo op je netvlies. Het staat zo opgesteld dat je naar de zaal toelopend het ziet.  De signatuur van Koen Taselaar, een soort paraaf in graffiti.  Er zit een enorme gedrevenheid in het werk van Taselaar. Zijn productiviteit moet enorm zijn. Verschillende vormen en materialen, vaak wel zijn taal en letters aanwezig.  Als het even kan maakt Taselaar er een boek van. Wat energie schuilt er in dit werk.

rekwisieten van een toneelstuk

Sander Breure & Witte van Hulzen ontleden het gemiddelde Nederlandse gezin en gebruiken de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek om het ‘modelgezin’ in kaart te brengen met kunst. Waar ik naar kijk is een abstracte versie van de woonkamer van dit gezin. Dit verzin ik niet maar zo vertelt mij de bijgeleverde info.  Zijn het de rekwisieten van een toneelstuk? Mooi, maar ik mis de bijbehorende voorstelling ‘Het Familieportret’. Op een video krijg ik een indruk. Vreemd genoeg vind ik dit het meest ‘kunstig’ alle vijf de kanshebbers. Overigens is dat geen negatief oordeel.

De video’s van Dina Danish dagen mij op een speelse manier uit. Ik kijk naar de toast die in razend tempo belegd wordt, de typemachines die tegelijk aangeslagen worden, bezoekers bij een aquarium in Dubai. Briljante kleine grappen zoals ‘Please step in with your left foot’ staat er op de drempel, en je bent je gelijk bewust van je gedrag. Behaviourism onder de loep. Goed is dit.

experimenteert met het mogelijke

Ik eindig bij het werk van Bram De Jonghe. Een soort laboratorium met een pilaar die schurend ronddraait, projecties rondom en vervreemdende voorwerpen aan de muren. Een hamer met een oorschelp aan de steel gemonteerd.  De kunstenaar experimenteert wij kijken mee. Een eenvoudige opstelling maakt je van je sterfelijkheid bewust. Een waxinelichtje onder een glazen stolp verbrandt de zuurstof om te kunnen blijven branden. Op het laatste moment, wanneer de zuurstof bijna op is, tilt een mechaniek de stolp op om even later het waxinelichtje, voorzien van een verse hoeveelheid brandstof,  weer af te sluiten. Zo gaat het door met dit symbool van het afhankelijke leven. Een mooie afsluiting.

Ik ben blij dat ik de jury (Sacha Bronwasser, kunstcriticus de Volkskrant, kunstenaar Guido van der Werve (oudwinnaar), museumdirecteur Ralph Keuning (De Fundatie, Zwolle) en voorzitter Inez Weski) niet ben. Geen winnaars en geen verliezers. Allemaal winnen en de prijs delen zou ik zeggen.

De Volkskrant Beeldende Kunst Prijs 2015 is t/m 15 april in het Stedelijk Museum Schiedam te zien. De uitzending van bij Kunstuur over de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs 2015 kan hier bekeken worden. Op 19 maart maakt de vakjury in het televisieprogramma Opium TV de winnaar bekend.

Eilandbewoners

avery2
Charles Avery – Duculi (The Indescribable), 2013

Het laatste jaar heb ik een aantal tentoonstellingen gezien van kunstenaars die een complete wereld hebben geschapen. Nobson Newtown van Paul Noble, Ik ben G.S. 3, the Killer van Den Haag van Marcel van Eeden en nu is What’s the matter with Idealism? van Charles Avery te zien in GEM Den Haag. Het is tamelijk overweldigend om zo’n gecreëerde wereld binnen te stappen. Ik bemerk bij mezelf altijd een eerste aarzeling, alsof ik ergens binnen ga waar vandaan ik niet meer terug kan komen. Flauwekul natuurlijk, het is meer de drempel van de totaalervaring van zo’n omvangrijk kunstproject die voor deze twijfel zorgt.

avery10De bomen die op het fictieve eiland van Charles Avery te zien zijn, zijn gebaseerd op wiskundige formules, de afgebeelde personen zijn in diepzinnige gesprekken verwikkeld en de hoofdstad heet Onomatopoeia, een stad die is zoals hij klinkt. Zo ontstaat het beeld van een bedachtzame samenleving die veel filosofeert. De sculpturen die Avery maakt komen weer terug in de schilderijen. Er is zelfs een eenvoudige maar mooie cinematografische opstelling gemaakt  waarbij geprojecteerde bladeren dwarrelen door het silhouet van de ribben van een metalen balk. Avery creëerde een caleidoscopisch kunstwerk waarin alles in elkaar grijpt.

alsof er een wiskundige gedachte uit hun hoofd groeit

Het beeld ontstaat van een wat kille maatschappij met al deze filosoferende mensen die er allemaal wat bleekjes uit zien. Sommigen dragen een mathematisch figuur als een soort hoofddeksel, alsof er een wiskundige gedachte uit hun hoofd groeit. Maar er is ook de dreiging van het mythische wezen Noumenon. Niemand heeft hem ooit gezien, maar als een minotaurus dwaalt hij buiten de stad op het eiland rond. Op een tekening staat Joseph Beuys afgebeeld, hij lijkt studenten toe te spreken, die in een trappenhuis naar hem luisteren of met elkaar in gesprek zijn. Alles heeft een betekenis die doorwerkt in de andere kunstwerken.

avery1Verspreid over twee zalen staan de objecten en en sculpturen waar Avery de laatste vijf jaar aan gewerkt heeft. De tekeningen hangen achter glas wat jammer genoeg vrijwel altijd een nare spiegeling oplevert. In de benedenzaal staat het indrukwekkende Duculi, twee lichamen van honden die met elkaar vechten en waarvan de nekken met elkaar verbonden zijn, alsof ze in hun agressieve speelzigheid elkaars kop verslonden hebben. Dat de staarten gecoupeerd zijn, valt hierdoor des te meer op.  Mooi beeld is dit. Even verderop in de zaal hangt dreigend Head of Aleph uit 2009. Een grote boze gipsen kop met een soort olifantenslurf die eindigt in net zo’n boos hoofd. Als een kwade demon hangt het in de ruimte. Als de klankloze letter ‘alef’ uit het Hebreeuwse alfabet die andere letters nodig heeft, kan deze angstige fantasie er alleen maar zijn omdat de eilandbewoners hem bedacht hebben. Hun god, spookbeeld, een krachtig, magnifiek beeld.

Mijn aanvankelijke twijfel werd geheel overwonnen door deze geweldige tentoonstelling. Er is spectaculair veel te zien en over na te denken. Dat filosoferen werkt aanstekelijk. Aan het eind van de tentoonstelling ben ik weer van voren af aan begonnen en nog een keer en nog een keer en … ‘meneer we gaan sluiten’.

What’s the matter with Idealism? is onderdeel van The Islanders, het project waarvan het eerste deel eerder te zien was in Londen, Edinburgh en in Museum Boijmans van Beuningen. De installatie Untitled (Miss Miss finally gives in by the tree where Aeaen sought to bamboozle the One-Armed Snake…) van Charles Avery is te zien bij buurman het Gemeentemuseum Den Haag in de tentoonstelling Ontdek het Moderne.

Charles Avery – What’s the matter with Idealism? is t/m 7 juni in GEM Den Haag

Bevroren tijd – 25 jaar Phœbus

phoebus1
Stefan Gritsch – Some more than 25 pretty things for 25 years Phoebus, 2015 (detail)

1990 was een goed jaar voor de kunst in Rotterdam. Niet alleen Witte de With Center for Contemporary Art koos het ruime sop, ook Galerie Phœbus van Mirjam de Winter zag het levenslicht. Vijfentwintig jaar later hangt het monumentale pand aan de Eendrachtsweg in Rotterdam vol met werk van kunstenaars die aan de galerie verbonden zijn of waren. De verjaardag van de galerie wordt gevierd met een prachtige groepstentoonstelling. Continue reading

Kunstmeute

con1
Kunstliefhebber bekijkt een werk van Pim Palsgraaf op Contemporary Art

Als een kleine kunstmeute bewegen mijn vrienden x en y en ik ons over de Contemporary Art beurs. We snuffelen wat, loeren naar een sculptuur, object of schilderij. Knijpen af en toe een oog dicht. Ik heb met mijn vrienden afgesproken dat we, naar goed Nederlands gebruik, in kleurcode praten. Code rood is absoluut niets, groen is top en oranje is mmwwaahh. Dit doen we omdat met name x, ondanks dat hij tegen iedereen die het wil horen zegt dat hij absoluut geen verstand van kunst heeft, vaak een nogal uitgesproken mening laat horen. Y is daarentegen kunstkoper, maar ook hij is niet bang zijn mening te geven. Om te voorkomen dat een toevallig meeluisterend kunstenaar besluit zijn kunstenaarschap vaarwel te zeggen en de rest van zijn creatieve leven schappen gaat vullen bij AH (of erger) hebben we besloten in code onze mening geven. Continue reading

En Andy ziet dat het goed is

eer1
Emma van der Put – Fountain, 2014 (Still)

‘I am Andy Warhol and I just finished eating a hamburger’, Andy eet een hamburger van de Burger King en kijkt toe op de verbouwing van de McDonalds.  Voor de tweede maal betoont Sculpture International Rotterdam eer aan de Coolsingel met een aantal video’s. Een avondwandeling van het Hofplein naar het Churchillplein. Continue reading

Het Diepe Luisteren

nest1
Field Experiment # 1; The Long Walks (film 16 mm, 1934) – ‘Long walk’ bij Big Sur in Californië. Typische Damagomi-expeditie uit de beginperiode.

Waarom ook niet? Een commune in Noord-Californië die contact zoekt met de natuur, en signalen oppikt uit het vegetatieve en aardsinussen registreert. The Damagomi Project van Floris Schönfeld bij Nest schurkt prettig tegen de werkelijkheid aan. Continue reading