The Vincent Award

va3
Manfred Pernice – plateau_Cassette (Fontainebleau), 2014

The Vincent Award in het GEM in Den Haag is een mooie uitdaging. Vijf totaal verschillende kunstwerken worden met elkaar vergeleken. De neiging om de beste te benoemen vond ik lastig te negeren, maar het is zinloos, natuurlijk. Ik geef een paar korte beschrijvingen waarmee ik hoop de nieuwsgierigheid te prikkelen.

va4Het bouwwerk van de Duitse kunstenaar Manfred Pernice overviel me.  Vijf zuilen met daarop schijnbaar willekeurige voorwerpen uitgestald: tuinstoelen, een tafeltje, een bal. Als overblijfselen van een beschaving die uitnodigen tot archeologisch onderzoek. In een zuil zit een vitrine, gevuld met papieren, een kaart, een fles; een tijdcapsule. Een andere zuil dient als altaar. Zacht klinkt het geluid van een kerkdienst.

De videobeelden van A way in Untilled van Pierre Huyghe roepen andere associva5aties op. Een natuurfilm waar een dreiging vanuit gaat. Beelden zijn hier en daar gemanipuleerd. Een hond heeft een rechter voorpoot die roze is gekleurd. Af en toe krioelen er insecten door het beeld of wurmt een worm. De hond is bijzonder onrustig, alsof er iets gaat gebeuren. Onheil hangt in de lucht.

va6Ook de Albanese kunstenaar Anri Sala maakt gebruik van videobeelden. Een installatie waarbij ruggelings op een muur twee films worden vertoond. Le Clash en Tlatelolco Clash laten lege modernistische pleinen zien.  Mensen staan er klein en eenzaam. Should I stay or should I go van The Clash klinkt versnippert vanaf een draaiorgel. Personen beschikken over slechts een muziekvel voor het orgel. Een derde kunstwerk Doldrum, een snaredrum met twee stokken,  staat in de duistere ruimte opgesteld en levert commentaar, aangestuurd door de lage tonen van de soundtracks van beide films. Het absurdisme van Dada is niet ver weg en hiermee ook het commentaar op de pretenties van mensen en politiek.

Gillian Wearings Bully is een intense film waarin de hoofdpersoon door middel van eenva7 rollenpatroon een traumatische ervaring uit zijn verleden laat naspelen. Is het echt? Het ziet er buitengewoon echt uit en is  effectief. Ik krijg er een naar gevoel van in mijn buik. Maar daarbij hangen er foto’s van Wearing waarop zij is te zien als Robert Mapplethorpe en Diane Arbus, en als zichzelf met ‘bloedig’ poppetje in haar hand. De film lijkt direct en duidelijk, maar door de foto’s gaat er een twijfel knagen.

va8Het meest kale, lege kunstwerk is van Willem de Rooij. In een donkere ruimte klinkt uit verspreid opgestelde speakers het gehuil van duizenden sledehonden. Ilulissat is de naam van het kunstwerk en de naam van de stad in Groenland waar in de omgeving deze geluidsopname is gemaakt. In een hoek van de donkere ruimte verlicht na enige tijd een vitrine met daarin het schilderij Vuurtoren bij Westkapelle van Piet Mondriaan. Met deze ingrediënten moet ik het doen. Gelukkig ontraadselt de begeleidende tekst dit werk enigzins, maar bij mij blijft er toch enige verwarring hangen.

Kiezen uit deze vijf kunstwerken lijkt mij een vrij onmogelijke opgave. Hoe vergelijk je dit? De winnaar van The Vincent Award krijgt € 50.000,-, een aardig bedrag waar toch een degelijke motivatie bij hoort. Ik ben blij dat ik geen winnaar aan hoef te wijzen, maar slechts mag kijken en luisteren. De winnaar krijgt 21 november te horen dat hij of zij het is.

The Vincent Award t/m 1 februari 2015 in GEM Den Haag.

va1
Pierre Huyghe – A way in Untilled, 2014 (videostill)

Sterrenstof – Marjan Teeuwen

mt3
Marjan Teeuwen – Verwoest Huis op Noord, 2014

In Galerie Nouvelles Images in Den Haag hangen de foto’s die Marjan Teeuwen van haar kunstwerk Verwoest Huis Op Noord maakte. Gisterenmiddag interviewde NRC-journalist Gijsbert van der Wal de maakster in de galerie over haar werkwijze, de foto’s, betekenis en waar ze de energie vandaan haalt om dit soort kunstwerken te realiseren.

Een groot werk begint klein

Tot 22 juni dit jaar was in Amsterdam Noord Verwoest Huis Op Noord te zien. Daar had Marjan Teeuwen een pand ‘verbouwd’. Bouwmaterialen waren gestapeld, muren weggebroken en betonnen vloeren losgezaagd en diagonaal geplaatst.  Een groot ontregelend kunstwerk dat juist door het tijdelijke karakter een extra dimensie kreeg. In het interview vertelde Teeuwen dat het maken van zo’n groot werk klein begint. Met een kruis op een papier. Dan volgt een lange zoektocht naar een beeld dat aldoende ontstaat. Gestapelde structuren worden weer afgebroken en opnieuw opgebouwd. Een diagonale lijn heeft niet de juist hoek en moet anders. De constructie van het werk in Amsterdam Noord nam vierenhalve maand in beslag waarvan de eerste vier maanden een tasten was naar de juiste vorm. Pas de laatste weken ontstond er een duidelijk beeld waar naartoe werd gewerkt. Dat het Verwoeste Huis gesloopt werd, hoort bij het proces, de cyclus van bouwen, verwoesten, bouwen en weer slopen. De foto’s zijn de laatste fase. Teeuwen stelt ze samen uit verschillende foto’s die zij in het Verwoeste Huis heeft gemaakt. Deze foto’s, met een zelfde perspectiefpunt, last ze aan elkaar waardoor ze obstakels, zoals draagmuren, kan laten verdwijnen. Zo onstaat er een Verwoest huis dat de bezoeker nooit heeft gezien, maar we kijken nu door het oog van de kunstenaar.

mt1Soms was Marjan Teeuwen verrast door de weerslag dat haar werk had op bezoekers van het huis.  Voor veel oud bewoners was het een eerste doorkijk in een huis waar ze vroeger in hokjes naast en boven elkaar hadden gezeten. Sommige bezoekers van Verwoest Huis In Bloemhof op Rotterdam Zuid, dat begin vorig jaar te zien was, was de aanblik van de destructie teveel. Mensen uit Bosnië wilden niet naar binnen. Het kunstwerk was teveel verbonden met hun verwoeste verleden in de Joegoeslavische oorlog. Een oude man die de Tweede Wereldoorlog had meegemaakt ‘hoefde hem niet niet nog een keer te zien’. Ook Verwoest Huis Op Noord  maakte bij veel bezoekers emoties los. Met een zekere terughoudenheid wilde Marjan Teeuwen wel vertellen dat haar werk wel te maken heeft met de verwoestingen die door mensen in de wereld worden aangericht. Dat ze na het zien van beelden uit Grozny of uit Syrië ze het liefst daar naartoe zou gaan om daar iets te maken. Dat drijft haar en geeft haar ook de kracht om weer aan een nieuw enorm werk te beginnen.

Marjan Teeuwens kunstwerken zijn een herschikking van materialen. Ze deconstrueert om een nieuwe omgeving te scheppen. De buitenwereld wordt buiten gehouden met gestapelde bouwmaterialen. Vloeren en muren raken uit balans. Het beeld van een verwoeste leefomgeving, maar zoals Marjan Teeuwen aangaf, deze materialen bestaan uit dezelfde bouwstenen waaruit wijzelf ook opgebouwd zijn. Het is allemaal sterrenstof. We kijken naar onszelf.

Foto’s van de Verwoest Huis Op Noord en andere series van Marjan Teeuwen zijn t/m 8 oktober te zien in Galerie Nouvelles Images.

Blikvangen/Vers Beton

   /Gravatar

Gisteren verscheen  op het Rotterdamse  internet tijdschrift  Vers Beton een artikel  van de hand van Blikvangen. Enige tijd geleden stelde ik de redactie van Vers Beton voor om af en toe als gastredacteur op te treden.  Op Vers Beton staan vaak goede zinnige stukken over Rotterdam (lezen dat magazine!) en het leek mij een goed idee om op het gebied van beeldende kunst en Rotterdam onregelmatig een bijdrage te leveren. Gelukkig werd mijn voorstel met enthousiasme ontvangen en kwam mijn eerste bijdrage onder de kop Jubelstemming of crisiswind? Beeldende kunst in Rotterdam gisteren online.

Leuke ontwikkeling en het was prettig samenwerken met de redactie van Vers Beton, waarvoor dank. Wordt vervolg!

Jubelstemming of crisiswind_ Beeldende kunst in Rotterdam _ Vers Beton

Kunstknaldagen op Witte de Withstraat

r0-38-300-225-a60-StudioSpass_DWVHWDWK_logo

Waar te beginnen? Even met de ogen knipperen, maar dan toch gelijk het diepe in bij de tentoonstelling Dai Hanzhi: 5000 artists bij  Witte de With, of eerst even acclimatiseren op een terrasje?

Mmmm, ruwe grondstoffen,
ik kan er geen genoeg van krijgen

Het festival De Wereld van Witte de With heeft zo’n uitgebreid programma dat het me duizelt. Hé, de Kunsthal doet weer mee (kijken of ze een keer kunst hebben ;-)). Natuurlijk niet de leuke buitenbeentjes vergeten zoals de installatie de Boomgaard (Zinnebeeld plant tijdelijk een virtuele boomgaard in de Boomgaardsstraat).  Lieshout’s AVL Mundo herwaardeert ruwe grondstoffen in een tijdelijke nederzetting in het  Museumpark (Mmmm, ruwe grondstoffen, ik kan er geen genoeg van krijgen); Jonas Vorwerk onthult zijn kunstwerk The Mobile of Light. Ik ben erg benieuwd naar de Kunst Carboot Sale in de William Boothlaan op zaterdag en zondag.  Opmerkelijk: in het programma onder het kopje kunst staan Toni & Guy die je kapsel onder handen nemen (Doe maar iets conceptueels? Iets met een urinoir?).

Er is heel veel. Showroom MAMA pakt uit met  Charity Dinner. Charity Diner is het eerste event in de reeks Seven Days of Happening, georganiseerd door MAMA’s Rookies MA. V2 heeft een speciaal programma waarin ik onder andere de naam van Wim Pijbes tegen kom. Verder valt er krankzinnig veel te feesten en doet ‘goeroegirl’ Elfie Tromp vanavond om 21:00 uur de kick-off.

kijkdagen_912_550_65_s_c1En hoe kom je weer van die knetterende kunstkop af? Waar eindigt dit alles? Precies, bij de kunstveiling De Aanschouw waar onder de begeleiding van de aanprijzende woorden van veilingmeester Ruut Ramseier zeker 44 kunstwerken onder de hamer komen. Zondag vanaf 15:30 uur bij Café De Schouw kan iedereen bieden op de kunstwerken die vanaf vrijdag 17:00 uur te bewonderen zijn in de glazen container voor Café De Aanschouw. De kunstwerken staan ook op het web. Dus maak je keus, doe je bod en wellicht ga jij met een geweldig kunstwerk van topkwaliteit naar huis!

De Wereld van Witte de With 12 t/m 14 september

Volle kracht vooruit

Foto: Peter de Krom
Peter de Krom – 16.00 — 18.00 Hillegersberg & Schiebroek

Verspreid door Rotterdam, zal je ze weer aantreffen: 12 foto’s van 12 fotografen. 24 uur Rotterdam vastgelegd op 12 verschillende momenten die de stad laten zien zoals zij is. Niet de geijkte plaatjes van de Erasmusbrug of de skyline, maar een echte stad vol mooie  en bijzondere  details gevangen in foto’s van jonge fotografen. De Kracht van Rotterdam gaat van start.

Een vijfkoppige jury stond onder leiding van Ruud Visschedijk en uit de aangeleverde foto’s werden door curator Nicole Robbers twaalf fotografen geselecteerd waarvan het werk verspreid door Rotterdam te zien zal zijn. Tevens werd de winnaar van De Krachtprijs ( €3.500,-) gekozen. Aanstaande vrijdag 12 september om 17:30 uur in de Rotterdamse Schouwburg reikt Burgemeester Aboutaleb de Krachtprijs 2014 uit en opent daarmee de derde editie van de stadsexpositie De Kracht van Rotterdam. Vanaf dat moment zijn op verschillende plaatsen in de stad de foto’s van de twaalf fotografen te zien. De Kracht van Rotterdam is tot eind van dit jaar te bezichtigen.

De fotografen: Peter de Krom; Sanne Donders;Shehera Grot; Bob van der Vlist; Sander van Wettum; Wouter Le Duc ; Willem de Kam; Dana Romina Tietjen; Carina Hesper; Victor Wollaert; Ossip van Duivenbode; Anjès Gesink.

De plaatsen: Schouwburgplein; Hogeschool Rotterdam; Kralingse Zoom; Kruispleingarage; De kantoren en poli’s van het Maasstad Ziekenhuis; NHOW hotel; Erasmus University College; Abtsweg; Oldegaarde.

Opmaak 1Bij De Kracht van Rotterdam verschijnt bij uitgeverij De Bezige Bij het boek Hier blijf ik van Sanneke van Hassel. Zij schreef 45 verhalen bij  45 foto’s van de edities van 2012 en 2013 van De Kracht van Rotterdam. Het boek kost € 19,90 en is vanaf donderdag 11 september te koop bij de betere boekhandel.

Waardeloze kunst

tent1
Jeanne van Heeswijk – Afrikaanderwijk Coöperatie, Acts of balance, 2014

Wijkcoöperatie Afrikaanderwijk wil van de wijk op Rotterdam-Zuid een sterker en kapitaalkrachtiger gebied maken met een organisatiestructuur waarbij de opbrengsten en voordelen direct aan de wijk zelf toekomen. Het is een mooi voorbeeld hoe de economische crisis aan de basis kan staan van structuren die op een andere voet verder willen. Jeanne van Heeswijk maakte een kunstwerk over dit project dat te zien is op de tentoonstelling The Value of Nothing in TENT Rotterdam. Kunstenaars laten zien hoe naar aanleiding van de crisis er anders gedacht wordt over waarde en economie.

Samen staan we sterker dan alleen. In de kunst van Jeanne van Heeswijk kom je die boodschap wel vaker tegen.  Bij het werk Acts of balance (2014) is dit ook het geval. Een moeilijke wijk als de Afrikaanderbuurt kan bloeien wanneer de krachten gebundeld worden en er gebruik wordt gemaakt van ieder zijn talenten. De wijk symbolisch weergegeven en de krachtenvelden die daar spelen op lichtbakken aan een mobile. Alsof een zuchtje wind alles in beweging zou kunnen brengen.

Humorvol en slim

Bijna een jaar geleden zag ik de expo The fear of missing out van Jonas Lund bij Showroom Mama en was onder de indruk. Bij The Value of Nothing hangt een buitengewoon helder kunstwerk van Jonas Lund. Een groot schoolbord met daarop precies uitgeschreven de ‘big data’ van de tentoonstelling. Subsidie, inkomsten en de kosten, de vergoeding aan de kunstenaars, maar ook hoe vaak een kunstwerk in de pers genoemd wordt. Hoe cijfers iets zeggen, maar niet alles en misschien wel niets. Humorvol en slim geeft Lund de waarde en de waardeloosheid van kunst aan op een schoolbord.

tent6Er valt sowieso wel wat te grinniken bij The Value of Nothing. In de  video van Gil & Moti gaat het kunstenaarsduo samen met de schoonmaakster van TENT Betty Lalaram de werkvloer op. Gil & Moti poetsen en Betty filmt en geeft aanwijzingen. Gil & Moti steken een scheidslijn over en worden schoonmakers en de schoonmaakster kunstenaar. Dat doen die jongens hardstikke goed en Betty ook! Het werk is onderdeel van Fieldwork Residencies waarin de vraag wordt gesteld of kunstenaars een rol kunnen spelen bij het veranderen van ideeën over waarde in de alledaagse economie.

Ik pak een muntje uit mijn portemonnee en lever dat in bij het loket van het Bureau d’Échange (2014) van Meschac Gaba. Het waardevolle muntje wordt zorgvuldig opgeborgen en ik krijg er een waardeloos Belgisch muntje met een gaatje in het midden voor terug. Gaba laat me zo een handeling verrichten die een symbolische uitwisseling tussen culturen is. Op het Bureau d’Échange staan alle vlaggen van de wereld afgebeeld met daarop de wisselkoers van de nationale munt ten tijde van de invoering van de Euro.

Mijn muntje verdwijnt in de rekensom van Jonas Lund. Het bord moet worden aangepast.

The Value of Nothing t/m 16 november in TENT Rotterdam

Deelenemende kunstenaars: Meschac Gaba, Jeanne van Heeswijk, Iratxe Jaio + Klaas van Gorkum, Priscila Fernandes, Helmut Smits, Gil & Moti, Oblique International, Kym Ward, Roel Roscam Abbing, Weronika Zielinska, Antonia Hirsch, Paolo Cirio, Jonas Staal, Claire Fontaine, Bill Balaskas, Remco Torenbosch, Jonas Lund, ZUS

TENT heeft rondom de tentoonstelling een uitgebreid programma van lezingen en rondleidingen samengesteld.

 

Op bezoek in het Ampelhaus

IMG-20140830-WA0007

Vorig jaar bezocht Blikvangen het Ampelhaus voor de tentoonstelling ‘Fit for a king’. We waren enthousiast, verrast en dol van de expositie, de kunstwerken en Oranienbaum vonden we ook geweldig. Dit jaar leek het er niet van te komen maar gelukkig wist Cornelieke tijd vrij te maken en spoedde zich in haar zilveren Twingo naar het oosten. Ze ging bij Dessau rechtdoor en bij het enige kruispunt met stoplicht in Oranienbaum parkeerde zij haar wagen met één wiel op het trottoir en stapte onderlangs het kunstwerk Artist In The World, Never Ending Art Trip, 2014 van André Smits Amp1 het Ampelhaus binnen.

BV: Cornelieke hoe was het?
CK: Fantastisch. Er was in de buurt een muziekfestival en alle slaapplekken in Oranienbaum zaten vol, maar gelukkig was er nog plek in het Ampelhaus. Toen ik in de Trabant door muggen geheel lek geprikt dreigde te worden, ben ik verhuisd naar de badkamer en heb ik mij daar geïnstalleerd met mijn slaapzak. Dat was een prima plek. De expositie is ook fantastisch. Gemma heeft mij een geweldig goede rondleiding gegeven.”

BV: En? Hoe is de expositie?
CK. Nog beter dan vorig jaar. Unter Zwischen is een ander soort tentoonstelling dan ‘Fit for a king’. Dit jaar openbaart zich een ander gedeelte van het gebouw. Met een trapje daal je af naar de kelder waar je vanuit de ijzeren kooiconstructie Der Untergang van Oscar Prinsen Amp3 zicht hebt op de lieflijke Flower Barrier van Onno Poiesz Amp2 .

BV: De thema’s bij het Ampelhaus zijn recycling, hergebruik, transformatie.  Zag je dat ook dit jaar weer terug?
CK: Geheel Gebroken Amp4 van Birgit Severin is daar een prachtig voorbeeld van. Met de trap van Oscar Prinsen heb je uitzicht op de eerste verdieping. Dan zie je dit zwarte servies voor je staan, zoals bij een gedekte tafel. Er is niemand en het heeft iets lugubers. Wanneer je goed kijkt zie je dat er van de borden en kopjes stukjes af zijn. Het is een oud, kapot servies dat weer aan elkaar is geplakt, vol rafelige randjes. Erg indrukwekkend en het deed mij denken aan de Deense film Festen. Dat begint als een gezellig familiediner, maar tijdens het diner komen er steeds meer vervelende dingen aan het licht. Het zwart en het gebroken servies symboliseerden dat voor mij.

BV: Is het Ampelhaus een Hollandse enclave in Oranienbaum?
CK: Helemaal niet. Het Ampelhaus wordt ook gebruikt door mensen uit het dorp. Iedereen kent hen. Mensen van het muziekfestival reden langs het Ampelhaus, zagen de High Tea Table van Daan den Houter Amp5 staan (KunstKennertje Sem op de achtergrond:”Die is zó leuk” red.), en stopten daar om te gaan zitten en wat te eten of te drinken. In het Ampelhaus is het een komen en gaan van mensen uit het dorp, die in de binnentuin zitten en even wat drinken. Het is een ontmoetingsplek. Er ontstaan samenwerkingsverbanden. Iemand uit de buurt benaderde het Ampelhaus met de vraag of een kunstenaar een kunstwerk kon maken op een aantal schuren die zij hadden staan. En dat is ook gebeurd. Daan Botlek heeft daar een groot werk gemaakt IMG-20140830-WA0000 .

BV: Terug naar de expositie. Wat vind je er zo bijzonder aan?
CK: Ontzettend goed is de verticale samenhang die is gecreëerd. Door de kelder erbij te betrekken is er ruimte ontstaan voor kunstwerken als Urban Parasite van Isaac Monté Amp6. Urban Parasites begint bij het plafond van de eerste verdieping en de zwarte vhs magneetbanden gaan helemaal naar beneden, naar de begane grond. Het eindigt in een soort voetjes, het is een beest, het beweegt wanneer de deur open gaat. Het is een levend kunstwerk. Grow van Driessens en Van Den Baar is ook zoiets Amp7. Het klimt heel mooi vanaf beneden langs de muur omhoog, als een soort klimop die beneden helemaal zwart is en transformeert via grijs naar steeds lichter, bijna wit, op zoek naar licht, leven.

BV: Nog meer?
CK: Jaha! Van afstand lijkt Control Center III van Martijn Hesseling een foto of een schilderij van een telecom ruimte Amp8 . Van dichtbij zie je dat het gemaakt is van pagina’s uit boeken die over elkaar heen zijn geplakt. Prachtig werk! Het werk van Pim Palsgraaf is ook fantastisch. Wanneer in het donker door het Ampelhaus loopt is het doodeng. Je ziet de achterkant van een opgezet paard. Daar staat een enorme installatie bovenop, dat is een stad. Het paard wordt weggevreten door die stad. Wanneer je die stad van dichtbij ziet is het een fantastisch schouwspel Amp9. Het deed mij denken aan De Kleine Kapitein van Paul Biegel wanneer hij in een klein stadje komt waar je van trapje naar trapje kan springen en alle huisjes op en schuin boven elkaar zijn gebouwd. En …
BV: Ho, stop! Ik onderbreek je want anders wordt het stukje te lang.
CK: Stukje te lang? Maar ik heb het nog niet gehad over Ron van de Ende en zijn prachtige kunstwerk  Wedges Amp10 . En de fantastische installatie Amp13 die Anja Wolf en Alma Bekk op zolder hebben geconstrueerd. Het vrolijke Accidental Carpet van van Tejo Remy & René Veenhuizen Amp11. Gemaakt voor een dagopvang voor epileptische patienten.

BV: We moeten echt stoppen. Het wordt te lang. Anders leest niemand het meer.
CK: En Ties ten Bosch dan! Die heeft het kippenhok van het Ampelhaus op een geweldige manier opgeknapt Amp12 en daarmee weer kunstwerken gemaakt en …

BV: Stop! Wanneer mensen willen weten hoe de expo in het Ampelhaus eruit ziet moeten ze er maar naar toegaan. Unter Zwischen nog t/m 20 september in Oranienbaum (D).

CK: Nou zeg, toch niet jaloers omdat je zelf niet bent geweest en niet kan.
BV: Nee dat heeft er niets mee te maken
CK: Nee?
BV: Nee!
BV: Nou, niet echt, maar wel jammer natuurlijk.

Kunst in tijden van crisis – We Like Art

Bio-Duck-I
Bio Duck I (2014) – Jasmijn Visser

Kunst kopen in tijden van crisis. Van die nood wordt op verschillende manieren een deugd gemaakt. Kunstbeurzen met betaalbare kunst is daar één van. Eind oktober staat de Affordable Art Fair in Amsterdam op het programma, maar eerst … Start Buying Art.

Carolien Smit & Michiel Hogenboom zijn druk bezig een drempel te slopen. De missie van We Like Art is kunst kopen toegankelijker te maken. Laagdrempelig, betaalbaar maar het gaat wel over kunst met kwaliteit. De verkoop loopt voornamelijk via hun website maar een aantal keren per jaar kun je ze onder de noemer Start Buying Art ook in levende lijve tegenkomen. Vorig jaar was ik voor de eerste keer op de We Like Art expo/beurs in Amsterdam en dat beviel wel. In februari kwam ik ze op de Art Rotterdam weer tegen en dat beviel nog beter. Veel goede kunst en onder de € 1500,- . Kleine en grote namen, allemaal te koop met de Kunstkoopregeling van het Mondriaanfonds.

Vanavond gaat We Like Art van start in het Machinegebouw van de Westergasfabriek en duurt t/m zondag 7 september.

Kill Videodrome! Long live the New Flesh!

eye6
Televisie uit Videodrome(1983) – David Cronenberg

Videodrome van David Cronenberg uit 1983 was een grensverleggende film. Het absurde verhaal, de bizarre special effects en het paranoïde wereldbeeld van de regisseur zorgde ervoor dat ik in een geheel andere staat de bioscoop verliet dan toen ik hem betrad. De kreet “Kill Videodrome! Long live the new flesh!”, waarna acteur James Woods met een kogel een einde maakte aan zijn filmpersonage, galmde lang na in mijn hoofd. Wat was dit? Waar ging dit over? In Eye Amsterdam is een tentoonstelling te zien over het werk van David Cronenberg.

eye3Veel van de films van David Cronenbergs gaan over infecties, over virussen die het menselijk lichaam binnendringen en daar voor uitzonderlijke effecten zorgen. In Videodrome (1983) wordt met een televisiesignaal een signaal meegezonden waardoor in de hersenen een tumor ontstaat die voor hallucinaties zorgt . De film verlaat de realiteit om er niet meer terug te keren. Televisies komen tot leven en bij hoofdrolspeler James Woods ontstaat een soort opening in zijn buik waar videobanden in passen. Werkelijkheid en fantasie worden een onontwarbare kluwen. De bewoners van een flatgebouw in Shivers (1975) raken geïnfecteerd met een parasiet die hen verandert in seksverslaafden.  In Dead Ringers (1988) opereren tweelingbroers vrouwen aan onduidelijke interne mutaties. Daarvoor ontwikkelt een van hen een opmerkelijk instrumentarium.

alles handgemaakt en
uit het pre-computertijdperk

De kwetsbaarheid van het menselijk lichaam, de onweerstaanbare aantrekkingskracht van angst, de vrees voor virussen en parasieten, alle thema’s uit de films van David Cronenberg komen aan bod in de tentoonstelling in filminstituut Eye. Maar de tentoonstelling is ook leuk wanneer je nog nooit een film van Cronenberg gezien hebt. Zijn films worden er vertoond, maar wij waren het meest onder de indruk van de rekwisieten uit de films. De televisie uit Videodrome met de uitstulpende beeldbuis met daarin een hand met pistool, de bottenpistolen uit eXistenZ, de operatieset uit Dead Ringers; alles uit het pre-computertijdperk, handgemaakt. Op video wordt toegelicht hoe de rekwisieten zijn gemaakt en toegepast, maar de voorwerpen staan ook op zichzelf. Mooi gemaakte objecten die voortkomen uit het uitzonderlijke brein van David Cronenberg. De beelden van Cronenberg zijn af en toe wel heftig en tere kinderzieltjes kunnen gekwetst worden, maar kidskunstkenner Sem (11) was niet uit het veld geslagen door de ‘gore’ van Cronenberg, eerder gefascineerd. Hij verbaasde zich over de mysterieuze objecten in de vitrines en raakte geïntrigeerd door de video’s waarop de ‘special effects’ werden uitgelegd. ‘Zonder computer?’ ‘Ja, zonder computer.’

David Cronenberg – The exhibition t/m 14 september in Eye Amsterdam

Papier Biënnale Rijswijk

papier1
Wade Kavanaugh & Stephen B. Nguyen – Sluice (2014)

Sluice, het kunstwerk van het New Yorkse kunstenaarsduo Wade Kavanaugh en Stephen B. Nguyen, lijkt de kleine zaal van Museum Rijswijk uit haar voegen te laten barsten. Als een organisme dat vecht voor levensruimte drukt het reusachtige papieren sculptuur tot de muren het begeven. Indrukwekkend en verrassend, de Papier Biënnale Rijswijk 2014 heeft meer van dit soort  surprises.

in Museum Rijswijk gaat
het de sinistere kant op

Hoeveel verschillende verschijningsvormen heeft papier? Ik ken het werk van Marjolijn van den Assem die heel vaak papier gebruikt in haar werk, als materiaal maar ook als drager van informatie. Papier is kwetsbaar, je scheurt het zo doormidden, maar het kan ook snijden als een mes. Een paar maanden geleden zag ik in De Witte Slagerij in Crooswijk het werk van Joris Kuipers. Goodbye George, burn the ship come spring is gemaakt van papierpulp, papier en karton. Als een patholoog anatoom had hij een papieren lijk uit elkaar gerafeld opgehangen in de kraakheldere ruimte van De Witte Slagerij in Crooswijk. Op de Papier Biënnale Rijswijk zou het meer duistere deel van dit werk te zien zijn. Nu vond ik zijn werk in De Witte Slagerij al behoorlijk duister maar inderdaad hier in Museum Rijswijk gaat het de sinistere kant op. Het werk van Joris Kuipers hangt in de grote zaal, als een macaber middelpunt van de Biënnale.

papier5Gek genoeg raakt op de Papier Biënnale het materiaal uit het zicht. ‘O ja, van papier’, denk ik. In de grote zaal hangt een aantal werken van de Belgische kunstenaar Paul Bourgeois. Een woestijnlandschap van aardse kleuren. Het zou zo van stof of ander materiaal kunnen zijn. Van dichtbij zie ik allerlei intrigerende details. Bourgeois gebruikt oude affiches die hij perforeert en verder bewerkt. Het resultaat is een ruwe braille van verweerd papier. Een groot werk van de Canadese kunstenaar Andrée-Anne Dupuis-Bourree beslaat een hele hoek. Tot kleine doosjes gevouwen papier, beschilderd met streepjes, krasjes. Het zijn pixels die samen een groot kunstwerk vormen dat als een wolk vol regen dreigend  in de hoek van de grote zaal hangt.

In de oudbouw van het museum krijgen de werken minder ruimte. Het van bakpapier gemaakte Der Sekretär van Ulrike Lindner hangt wat opgepropt. Toch ook hier weer veel bijzonders. Helene Briels speelt met licht en François de Plessis heeft voor zijn kunstwerk Dryland boeken bestaande uit van verschillende kleuren en samenstelling doorgesneden en daarvan een soort eilandengroep geconstrueerd. De snoepkleurige archipel hangt als een kermiskraam aan de muur. Veel moois te zien in Museum Rijswijk. Messcherpe expo over een kwetsbaar materiaal.

Bij de Papierbiënnale is een rijk geïllustreerde catalogus verschenen (Ned/Eng)  Auteur: kunsthistoricus Frank van der Ploeg, € 19,75.

Papier Biënnale 2014 in Museum Rijswijk t/m 26 oktober